3.- ENTORNO SOCIOECONÓMICO
3.2.- Zona fronteiriza portuguesa

Á nivel de concello, o sector industrial asume maior expresión nos concellos de Barcelos e Guimarães, representando cerca de 24% e 26% do total das empresas industriais do Distrito. No relativo ó sector terciario (comercio e servicios) a grande representatividade faise sentir nos centros urbanos máis relevantes do punto de vista do sistema urbano nacional, Braga e Guimarães, concentrando cerca de 22% e 23% do total das empresas rexistradas neste sector.

No que respecta ó emprego estructurado, a lóxica mantense a mesma, revelando se-los concellos máis dinámicos os grandes empregadores do Distrito. Non podemos esquecer, sen embargo, que anque en termos de emprego estructurado, rexistrado nos cadros de persoal, o sector primario non asuma, comparativamente ós outros grandes sectores de actividade, unha expresión significativa, a actividade neste sector é aínda moi significativa en canto fonte de ocupación, quer encanto fonte de rendemento, exclusiva ou complementaria. Esta situación atravesa de modo xeneralizado o Vale do Cávado, revelando unha maior incidencia nos concellos máis rurais.

A estructura empresarial é caracterizada pola forte presencia de micro e pequenas empresas (o 42% das empresas recibidas ten menos de 10 traballadores), e a penas 0.1% das empresas ten máis de 200 traballadores, aspecto relevante a considerar en toda unha dinámica de emprego no territorio.

En termos sectoriais, a estructura empresarial é claramente dominada polo Comercio por Grosso e a Retalho (37.5%), pola Industria Transformadora (20.3%) e polo sector da Construcción (10.8%). Aínda con algunha representatividade xorden os sectores da Agricultura, Producción Animal, Caza, Silvicultura e Pescas (5.5%), o sector do Aloxamento e Restauración (8.8%) e as Actividades Inmobiliarias, Alugamentos e Servicios prestados ás empresas.

A nivel interno, e sectorialmente, o agrupamento de concellos do Ave aparece como o máis industrializado dos territorios, concentrando cerca de 53.2% das empresas industriais do Distrito. Os concellos do Cávado asumen, no interior do Distrito, e a nivel global unha maior expresión nas actividades primarias, concentrando o 60.2% das empresas existentes neste ramo de actividade. A pesar destas observacións, ámbolos territorios atópanse fortemente orientados para as actividades da industria transformadora e da actividade do comercio. Así, das 31010 empresas existentes no Cávado, 5835 (18.7%) localízanse no sector da industria transformadora, e 11368 (36.5%) pertencen ó ramo do comercio por xunto e ó detalle; simultaneamente, para o agrupamento dos concellos do Ave, estas porcentaxes asumen os valores de 22.6% para o sector industrial e 39.3% para o ramo do comercio.

Reducindo a escala da análise para o nivel concello, é posible unha análise máis minuciosa do Distrito en termos de base económica a través da identificación de centros funcionais de características distintas, uns máis orinatados cara a prestación de servicios e industria e outros aínda fortemente ligados ó sector primario.

Dunha maneira xeral, a estructura productiva do Distrito, sobre todo no que se refire ó número de empresas e estructura do emprego está claramente representada polo conxunto dos centros urbanos máis dinámicos (Braga, Barcelos, Guimarães e Vila Nova de Famalicão), concentrando este conxunto cerca do 72.6% do total das empresas do Distrito e o 85.5% do emprego non estructurado. O peso dos concellos Terras de Bouro, Vieira do Minho, Celorico de Basto e Cabeceiras de Basto na estructura productiva distrital, é extremadamente pequeno, concentrando a penas o 6.4% do total das empresas do Distrito e o 2.1% dos TPCO’s rexistrados.

Nos concellos de Terras de Bouro, Vieira do Minho, Cabeceiras de Basto e Celorico de Basto, as actividades da agricultura e pecuaria aínda exercen un peso significativo na estructura económica concellar (10.2%, 9.1%, 10.1% e 10%, respectivamente), sobrepasando lixeiramente o peso actividade industrial (7.3%, 8.9%, 9.8% e 11.7%). En todos eles, os sectores do comercio e dos servicios (sobre todo servicios públicos) constitúense como os sectores máis representativos en termos de estructura sectorial, conxuntamente representando cerca de 66.9%, 59.3%, 59.6% e 56.8% do total de empresas.

No que concerne ós concellos de Braga, Barcelos, Guimarães e Vila Nova de Famalicão, a estructura empresarial é claramente dominada polos sectores da industria e do comercio, representando o sector primario unha parcela moi pequena das empresas preguntadas. O concello de Braga, establécese claramente como un centro de comercio e prestador de servicios (71.4% do total das empresas) do Distrito, non detendo unha gran expresión, comparativamente, ó sector da industria (a penas o 12.8% das empresas).

De acordo co indicador de emprego "TPCO’s" (traballadores por conta doutros), e segundo a información fornecida polo Ministerio de Traballo e Solidariedade, exercían actividade no Distrito de Braga, en 1997, 212 355 traballadores, o 9.5% do total do país. Entre 1992 e 1997 o emprego estructurado do Distrito creceu cerca de 3.6%, variación bastante por riba da verificada para o Continente (1.7%).

En termos de habilitacións escolares e cualificacións profesionais dos TPCO´s do Distrito verifícase relativamente á primeira e, polo xeral, baixas habilitacións dos recursos humanos, sendo así que o 73.7% dos TPCO’s posúe unha escolaridade igual ou inferior ó 2º ciclo do ensino básico, e a penas o 2.5% dos traballadores presentan habilitacións superiores.

En termos da estructura de cualificacións profesionais, predomina a categoría dos profesionais semicualificados (21.5% dos TPCO’s), sendo que a tallada de profesionais de cualificación superior a penas corresponde a 1.3% dos traballadores do distrito.

Comparando os valores distritais cos valores rexistrados para o Continente, a discrepancia entre as habilitacións dos TPCO’s non é elevada, rexistrándose para o Continente un peso de 74.8% de traballadores con habilitacións iguais ou inferiores ó 2º ciclo do ensino básico. No que se refire ás cualificacións, os valores constatados para o Continente atópanse un pouco por riba dos rexistrados para o Distrito, sendo que o 16.7% dos TPCO’s nacionais presentan cualificacións intermedias, e cerca do 3.3% de cualificacións superiores.

O agrupamento dos concellos do Ave preséntase como o máis empregador do distrito, contabilizando cerca de 54.2% do total dos TPCO’s do distrito de Braga. Os concellos máis interiores, e de características máis rurais exercen unha case nula expresión na estructura de emprego distrital, concentrando conxuntamente, 2.1% dos TPCO’s. É así e todo de considerar, sobre todo, neste últimos concellos, o peso relativo, e significativo, do emprego no sector público administrativo, non rexistrado nos cadros de persoal.

No referente ó desemprego, en Marzo de 2000, segundo as Estatísticas Trimestrais de Emprego elaboradas polo IEFP/MTS, atopábanse inscritos, nos Centros de Emprego de Braga, Fafe, Guimarães e Vila Nova de Famalicão, 27 338 activos á procura de emprego. O desemprego do Distrito representaba cerca de 8.3% do desemprego rexistrado no Continente e a porcentaxe da poboación desempregada na poboación residente (indicador da taxa de desemprego), atinxe os 3.4%, valor idéntico ó valor rexistrado para o Continente.

Na NUT III Ave concéntranse máis de metade (53.1%) dos desempregados inscritos no Distrito de Braga o que, asociado á importancia que esta unidade territorial presenta en termos de emprego, certifica ben sobre a súa importancia para a base económica do Distrito.

Por outro banda, e en termos do grao de concentración do desemprego no interior do Distrito, verifícase unha forte concentración de desempregados nos concellos máis populosos e dinámicos - Braga, Guimarães e Vila Nova de Famalicão, con cerca do 23%, 20% e 18% do total do Distrito.

Á semellanza co que aconteceu para o territorio nacional, no período 1998/2000, verificouse, no Distrito de Braga, un decrecemento do desemprego rexistrado.